Рубрика: Աշխարհագրություն 8

Ռուսաստանի բնակչությունը

Դասի հղումը

Բնակչության թվաքանակի հաշվիչ

Ինչով է բացատրվում Ռուսաստանի բազմազգ լինելը:
Ինչպես են առաջացել Ռուսաստանի խոշոր ագլոմերացիաները:
Ինչով է բացատրվում Ռուսաստանի բնակչության անհամաչափ բաշխումը:
Ռուսաստանի բնակչության անհամաչափ բաշխման հիմանկան բացատրությունը նա է, որ նրա տարածքի մեծ մասը սառցապատ է և կյանքի և գործունեության համար ավելի բարենպաստ տարածք է միայն Ոլգա գետի ափը, այդ պատճառով բնակչությունը հիմնականում հաստատված է այնտեղ։

Рубрика: Հայոց լեզու 8

Գիշերը…

Գիշերը ամբողջ հիվանդ, խելագար,
Ես երազեցի արևի մասին։
Շուրջս ո՛չ մի ձայն ու շշուկ չկար —
Գունատ էր շուրջս՝ գիշեր ու լուսին:

Ես երազեցի արևի ոսկին,
Տենչացի նրա հրաշքը խնդուն՝
Ուզեցի սիրել շշուկն իմաստուն
Արևանման, արնավառ խոսքի,—

Բայց շուրջս այնպես գունատ էր, տկար —
Խոսքեր չկային ու արև չկար…

Рубрика: Հայոց լեզու 8

Պայքար առանց կատաղության: Օշո

Այս դեպքը եղել է մեծ իսլամական խալիֆ Օմարի ժամանակ: Նա պայքարում էր իր թշնամու դեմ մոտ 30 տարի: Թշնամին հզոր էր, և պայքարը տևեց մի ամբողջ կյանք: Վերջապես եկավ բարենպաստ պահը. թշնամին ընկավ ձիուց, Օմարը ծնկեց թշնամու վրա՝ նիզակը ձեռքին: Մի վայրկյան, և նիզակը կմխրճվեր թշնամու կուրծքը, և ամնե ինչ կավարտվեր: Բայց այդ պահին ահա թե ինչ կատարվեց. թշնամին թքեց Օմարի դեմքին, և նիզակը օդի մեջ քարացավ:

Օմարը ձեռքով մաքրեց դեմքը, ոտքի կանգնեց և ասաց.

— Վաղը մենք ամեն ինչ նորից կսկսենք:

Թշնամին ապշահար էր:

— Ի՞նչ պատահեց,-հարցրեց նա:- Ես 30 տարի այսպիսի պահի եմ սպասել, հուսալով, որ մի օր նիզակս կուրծքդ կխրեմ, և ամեն ինչ կվերջանա: Իմ բախտն այդպես էլ չբերեց, բայց քոնն ահա բերել է: Մի վայկյանում դու կարող էիր ամեն ինչ վերջացնել: Ի՞նչ եղավ քեզ:

Օմարը պատախանեց.

— Մեր պատերազմը սովորական պատերազմ չի եղել: Ես երդվել էի, որ պայքարելու եմ առանց ներքին զայրույթի: 30 տարվա ընթացքում ես պայքարել եմ առանց բարկության: Իսկ հիմա մեջս կատաղություն բարձրացավ: Երբ դու դեմքիս թքեցիր, հանկարծ այս ամենը անձնային դարձավ: Ես ցանկացա քեզ սպանել. դա իմ Եսից եկող ցանկություն էր: Մինչև այս պահը, 30 տարիների ընթացքում, երբեք այդպիսի խնդիր չեմ ունեցել: Մեր պայքարի պատճառն այլ էր: Դու իմ թշնամին չես եղել. մեր կռիվը երբեք անձնային չի եղել: Ես չեմ ցանկացել  քեզ սպանել , ես ուզել եմ գործը հաղթական ավարտի հասցնել: Իսկ հիմա մի պահ ես մոռացա իմ խնդիրը. դու դարձար իմ թշնամին, և ես ցանկացա ոչնչացնել քեզ: Ահա թե ինչու ես չեմ կարող քեզ սպանել: Մի խոսքով, վաղվանից նորից սկսում ենք:

Բայց պատերազմն այդպես էլ չվերսկսվեց: Թշնամին այլևս նույնը չէր:

— Սովորեցրու ինձ: Դարձիր իմ ուսուցիչը և հնարավորություն տուր ինձ աշակերտելու քեզ: Ես էլ եմ ուզում կռվել առանց զայրույթի:

Իսկ գաղտնիքը սա է. պայքարեք՝ մի կողմ թողնելով ձեր Եսը: Եվ եթե դուք կարողանաք կռիվ տալ առանց ներքին կատաղության, ուրեմն դուք ամեն ինչ անանձնային կարող եք անել, քանի որ բախումը ամենաշատն է շոշափում մարդու Եսը: Եթե դուք դա անեք, դուք կդառնաք ամենակարող:

Բայց հիմա դուք չեք կարողանում մինչև անգամ անանձնական սիրով սիրել:

Рубрика: Հայոց լեզու 8

Ճագարներ լուսնի տակ: Դինո Բուցատի

Պարտեզում լուսինն է և խոտի ու բույսերի հոտը, որն  հիշեցնում  է որոշ անցած-գնացած առավոտներ (երբևէ եղե՞լ  են դրանք), երբ լուսադեմին, երկարաճիտ կոշիկներով ու հրացանով, դուրս էինք գալիս որսի: Բայց հիմա խաղաղավետ լուսին է, հանգած պատուհաններ, շատրվանն այլև չի ցայտում. լռություն: Մարգագետնին  չորս-հինգ, փոքրիկ սև կետեր են: Ամեն անգամ շարժվում են` զվարճալի, արագ ցատկերով, առանց փոքր իսկ աղմուկի: Ծաղկանոցների ստվերում` ասես սպասում են: Ճագարներ են: Պարտեզը, խոտը, այդ անուշ բուրմունքը, անդորրագին լուսինը, գիշերն ` այնքան անսահման ու հեշտագին, որ ներսումդ ցավ ես զգում անհասկանալի պատճառներով, այս ամբողջ հիասքանչ գիշերը իրենցն է: Երջանի՞կ են: Ցատկոտում են  զույգ-զույգ, նրանց թաթերից  ամենաթեթև սոսափյուն իսկ չի լսվում: Կարծես ստվերներ լինեն: Պստիկ ուրվականներ, անօգնական ոգիներն այս գյուղի, որը քնած է շուրջ բոլորը, տեսանելի` լուսնի ներքո, այնտեղ` շատ հեռվում: Ու թույլ կայծկլտում են նաև ժայռի հեռավոր պատերը, մենակյաց լեռները: Բայց ճագարներն ականջները սրած`սպասում են, ինչի՞ են սպասում: Գուցե հույս են տածում, թե կարող են ավելի երջանի՞կ լինել: Այնտեղ, փոքր պատի ետևում, հորատանցք  տանող թունելի մեջ, որտեղ արշալույսին պիտի մտնեն քնելու, թակարդ է դրված: Նրանք այդ մասին չգիտեն: Ոչ էլ մենք գիտենք, երբ ընկերների հետ խաղում ենք ու ծիծաղում, թե  ինչ  է սպասում  մեզ. ոչ ոք չի կարող իմանալ ցավերը, անականկալները, հիվանդությունները, որ գուցե պահված են վաղվա համար: Ճագարների նման` մենք էլ մարգագետնին ենք, անշարժ, մեզ թունավորող նույն անհանգստությամբ: Որտե՞ղ է թակարդը լարվել: Ամենաերջանիկ գիշերները ևս, անցնում են `մեզ չսփոփելով:

Սպասում ենք, սպասում: Մինչդեռ լուսինը մի երկար կամար է կազմել երկնքում: Նրա ստվերները րոպե առ րոպե դառնում են ավելի երկարավուն: Ճագարները, ականջները ցցած`լուսավոր խոտի վրա պատկերագծում են հրեշավոր  սև զոլեր: Մենք նույնպես, գիշերվա մեջ, գյուղի մեջտեղում, այլ բան չենք այլևս, քան ստվերներ,  մութ ուրվականներ` հոգսերի անտեսանելի բեռով մեր ներսում: Որտե՞ ղ է թակարդը լարված:

Լուսնի հեքիաթային լույսի տակ երգում են ծղրիդները:

Հարցարան

  1. Ցո՛ւյց տվեք Ճագարների և մարդկանց միջև արված համեմատությունները: Ո՞րն է դրանց փոխաբերական իմաստը:
    Նրանք այդ մասին չգիտեն: Ոչ էլ մենք գիտենք, երբ ընկերների հետ խաղում ենք ու ծիծաղում, թե  ինչ  է սպասում  մեզ. ոչ ոք չի կարող իմանալ ցավերը, անականկալները, հիվանդությունները, որ գուցե պահված են վաղվա համար: Ճագարների նման` մենք էլ մարգագետնին ենք, անշարժ, մեզ թունավորող նույն անհանգստությամբ: Որտե՞ղ է թակարդը լարվել:
    Հենց ստեղծագործության այս հատվածն է համեմատում մարդկանց և ճագարներին և ցույց տալիս, թե ինչքանով ենք մենք միմիանց նման, չէ ոչ նրանք էլ մեր նման չգիտեն, թե վաղը նրանց ինչ է սպասվում։ 
  2. Դո՛ւրս գրեք այն հատվածները, որտեղ Ձեր կարծիքով խտացված է ստեղծագործության ասելիքը:
    Սպասում ենք, սպասում: Մինչդեռ լուսինը մի երկար կամար է կազմել երկնքում: Նրա ստվերները րոպե առ րոպե դառնում են ավելի երկարավուն: Ճագարները, ականջները ցցած`լուսավոր խոտի վրա պատկերագծում են հրեշավոր  սև զոլեր: Մենք նույնպես, գիշերվա մեջ, գյուղի մեջտեղում, այլ բան չենք այլևս, քան ստվերներ,  մութ ուրվականներ` հոգսերի անտեսանելի բեռով մեր ներսում: Որտե՞ ղ է թակարդը լարված:
Рубрика: Ստեղծագործում ենք, Գրականություն 8

Ես ու դու, ընկերուհիս․․․․

Տարիների ընթացքում միասին էինք ես ու դու,
Տարիների ընթացքում մեծացել էինք ես ու դու։
Միասին էինք արթնանում, միասին էինք մենք ապրում․․․

Դեռ միասին ենք ես ու դու,
Դեռ մեծանում ենք ես ու դու։
Սովորում ենք օրեցօր կյանքը ապրել, ես ու դու,
Սովորում ենք օրեցօր կյանքի օրենքը, ես ու դու։
Միասին ենք արթնանում, միասին ենք մենք ապրում։

Օրերն անցում են, և ամեն օր
Ես քեզ կրկին բացահայտում եմ,
Օրերն անցնում են, և ամեն օր
Դու ինձ կրկին հիացնում ես։

Ամեն օր ես գիտակցում եմ
Որ կողքիս կանգնած ես դու,
Ամեն օր ես գիտակցում եմ
Որ պատրաստ ես օգնելու,
կանգնելու, չհանձնվելու։

Եկ այս կյանքում միասին կոտրենք պատերը,
Եկ այս կյանքում միասին անցնենք բարդությունները,
Հաղթահարենք օրենքները, անցնենք ճանապարհները և երբեք չհանձվենք։
Չէ որ դու ինձ հետ ես և ես ոչինչ չունեմ մտածելու,
Չէ որ դու իմ ընկերուհինես և ես ոչինչ չունեմ թաքցնելու․․․

12․11․2019թ

Рубрика: Հայոց լեզու 8

Է՛հ, բախտս չի բերում: Հարուկի Մուրակամի

Այս ստեղծագործությունը ինձ շատ դուր եկավ, քանի որ այն դեպքը, որը պատահել էր գլխավոր հերոսի հետ, պատահել է նաև իմ ընտանիքում։ Ես իմ ընտանիքի հետ Կապանից Երևան ճանպարհի կեսին մենք նկատեցեցինք, որ մայրիկիս անձնագիրը թողել ենք Կապանում, այն դեպքում, որ մենք արդեն 6 ժամ է ճանպարհին ենք։ Այնքան հոգեհարազատ էր այս ստեղծագործությունը, քանի որ ես սկսեցի գիտակցել նրա իմաստը մոտավորապես 2 տարի առաջ և ամբողջությամբ համաձայն եմ դրա հետ։

Այդ օրը, երբ մենք Ստոկհոլմում վարձու ավտոմեքենա վերցրինք, մեր բախտը բերում էր: Նախ՝ մեքենան ուղիղ հյուրանոցի առաջ բերեցին: Երկրորդ՝ նոփ-նոր «Սաաբ 9-3» էր, ոչ թե ինչ-որ հին-մին «Օպել-Աստրա»: Մայիսն էր: Կապույտ սկանդինավյան երկինքը թեթև լողում էր մեր գլխավերևում: Ծրագիրն ինքնաբերաբար ծնվեց՝ որոշեցինք արագընթաց խճուղիով գնալ հարավ: Ճանապարհին ուզում էինք ինչ-որ գյուղակում կանգ առնել ու տեղի հաճելի հյուրանոցում մի քանի օր անցկացնել: Հետո լաստանավով (ավտոմեքենայի հետ) լողալ Դանիա: (Հիմա հնարավոր է կամրջով գնալ, բայց այն ժամանակներում Դանիա հասնում էին լաստանավով, որ նրբագեղ հանդարտությամբ այս ու այն ափ էր լողում): Սքանչելի ծրագիր է, չէ՞: Ազատություն: Մեր բոլոր գործերը Ստոկհոլմում ավարտել էինք, հրաշալի տրամադրություն ունեինք ու մտովի վայելում էինք հաճելի ճանապարհորդության հմայքները:

Առավոտ վաղ դուրս եկանք հյուրանոցից ու նստեցինք մեքենան: Շարժիչը բվվաց և մի քանի րոպեից քաղաքի փողոցներն ավարտվեցին, մենք դուրս եկանք արագընթաց խճուղի: Ձեռքի փոխանցատուփի լծակը սահուն ենթարկվում էր դաստակիս շարժումներին՝ ասես տաք դանակով կարագ ես կտրում: Եվ եթե ինձ խնդրեին ընտրել, ասենք, ոչ ամենա-ամենա-ամենաերջանիկ առավոտը իմ կյանքում, այլ առաջին տասնյակը, այդ առավոտը հաստատ ցանկում կհայտնվեր:
Ճաապարհին կանգ առանք և հրաշագեղ լճակի ափի ռեստորանում նախաճաշեցինք՝ ձուկ ու սալաթ: Ու շարունակեցինք դեպի հարավ մեր ճանապարհը: Մեքենայի պատուհանից աչք էին շոյում գարնանայնորեն թարմ, կանաչապատ դաշտերը, «Սաաբի» շարժիչը համաչափ ու հաճելի գվվում էր՝ Մոցարտի «Փոստային գալարափողի սերենադի» տակտով: Օրը փառահեղ էր: Այդ փառահեղ անվերջության մեջ ուղեկցուհիս ինձ հարց տվեց՝ ասես «Կոպիտ իրականություն» անվանվող կոշտ քաթանի պարկի ամենատակից հանեց երկշաբաթյա վաղեմության կեղտոտ գուլպաները, որոնցով թենիսի մի քանի պարտիա ես խաղացել: Մղձավանջային հարց.
-Իսկ անձնագրերը, հետդարձի տոմսերն ու դրամը վերցրե՞լ ես:
-……………….
Անձնագրերը, հետդարձի տոմսերն ու դրամը:
Մեր փաստաթղթերը, իդեպ. թանկարժեք իրերի համար նախատեսված հատուկ քաթանե տոպրակի մեջ, ես պահպանության էի հանձնել հյուրանոցի պահոց: Եվ, իհարկե, մոռացել էի վերցնել:
Ես նայեցի ցուցիչին. մենք արդեն Ստոկհոլմից 250 կիլոմետր հեռացել էինք: 250 կիլոմետր, այսինքն՝ մոտավորապես Տոկիոյից Համանակո լիճը: Հեռու է, չէ՞: Արդեն ցերեկվա երեքն էր: Խոր ու ծանր հոգոց հանելով ես կանգ առա ճանապարհի եզրին: Ու հենց այդ պահին, կարծես ինձ էր սպասում, անձրև սկսվեց:
Մենք վերադարձանք Ստոկհոլմ: Ուրիշ ելք չկար: Հյուրանոց հասանք միայն ուշ երեկոյան (քաղաք մտնելով ես, իհարկե, մոլորվեցի), արևը վաղուց մայր էր մտել: Հոգնածությունից ու ներքին ինչ-որ ամայությունից մենք նույնիսկ ի վիճակի չէինք խոսել: Եթե իրար են հաջորդում շատ հաճելի իրադարձություններ, հետո անպայման սկսվում է հակառակը: Այդպես է կյանքը կառուցված: Ինչ կարող ես անել:
Նույնիսկ հիմա, երբ նայում եմ Շվեդիայի քարտեզին, անմիջապես հիշում եմ հենց այդ օրը ու հերթական անգամ համաձայնում եմ ժողովրդական իմաստնությանը՝ «Եթե ամեն ինչ շատ լավ էշուտով ամեն ինչ շատ վատ է լինելու»:
Իսկ Շվեդիային հաստատ այնքան էլ հաճելի չէ, որ ես իրեն հիշում եմ այդ ենթատեքստում:

Рубрика: Ֆիզիկա 8․ Տանը և դասարանում

Հավասարաչափ արագացող շարժման ուսումնասիրումը և արագացման որոշումը. Փորձ 2

Աշխատանքի նպատակը՝ չափել այն արագացումը, որով շարժվում է գնդիկը թեք ճոռով։ Համոզվել, որ գնդիկի շարժումը թեք ճոռով հավասարաչափ արագացող է։

Անհրաժեշտ սարգեր և նյութեր՝ մետաղե ճոռ, չափաժապավենգնդիկ, պողպատե գնդիկ, մետաղե գլան, ամրակալան թաթիկով, ժամացույց։

Рубрика: Без рубрики

Թարգմանություն․ իմաստուն առակներ

Let us enjoy reading this story of The Thirsty Crow!.

Եկեք պատմենք պատմությունը ծառավ ագռավի մասին։

Once, a crow was very thirsty.
Մի անգամ ագռավը շատ ծարավ էր։

The crow searched for water everywhere.
Ագռավը ջուր էր փնտրում ամենուր։

“Kaa, Kaa, Kaa…»
«Կառ, կառ, կառ․․․»

AT last he saw a pot with very little water in it.
Վերջապես, նա տեսավ ջրով փոքրիկ տարայիկ։

He put his beak inside. But he could not reach down the water.
Նա գցեց կիր կտուցը մեջը։ Բայց նա չկարողացավ հասնել ջրին։

The crow thought of a plan.
Ագռավը պլան մտածեց։

He picked some pebbles and dropped then into the pot one by one.
Նա վերցրեց քարեր և հաթ առ հաթ գցեց դրանք տարայիկի մեջ։

The water level rose.
Ջրի մակարդակը բարցրացավ։

The crow drank the water and flew away happily.
Ագռավը խմեց ջուրը և ուրախ հեռացավ։

The Wolf
and The Crane

Գայլը և կռունկը

Let us enjoy reading this story of The Wolf and The Crane.

Եկեք պատմենք պատմությունը գայլի և կռունկի մասին։

Once a wolf killed a lamb and started eating it.
Մի անգամ գայլը սպանում է մի գառ և սկսում ուտել նրան։

Suddenly a piece of bone stuck in its throat. It cried out of pain and called for help. There came a crane. The wolf lured the crane that it will give lot of rewards.
Հանկարծ ոսկոռի մի կտոր կանգնեց իր կոկորդին։ Նա սկսեց ցավից գոռալ և օգնություն խնդրեց։ Գայլը գայթակղեց կռունին խոստանալով պարգևավճար։

The greedy crane immediately agreed and removed the piece of bone with its long nose. The wolf was relieved of its pain. Then the crane asked for the rewards.
Ագահ կռունկը անմիջապես համաձայնեց և իր կտուցով կանես ոսկորը։ Գայլի ցավը հանգստացավ։ Կռունկը ցանկացավ իր պարգևավճարը։

The wolf laughed at the crane and said, «I have already rewarded you without biting your head. Run away from here, else I will kill you». The crane was very much disappointed and ran way to save its life.
Գայլը ծիծաղեց և ասաց․

-Ես գայթակղեցի քեզ։ Գնա այստեղից, թե չէ ես քեզ կուտեմ։ Կռունկը շատ դժգոհ էր և փախավ այդտեղից փրկվելու համար։