Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ

Խաղողի և գինու նախագծի շրջանակենրում․․․

Քանի որ մենք մեր ջոկատով իրականացնում ենք միջառարկայական նախագիծ՝ <<Գինու քիմիան>>։ Մենք մեր կրթահամալիրում ունենք գինու լաբորատորիա։ Խաղողի և գինու դպրոց հունիսյան նախագծի շրջանակներում կազմակերպել ենք այց «Armenia Wine» գինու գործարանը Աշտարակում։ Ինձ մոտ հետաքրքրություն առաջացավ մինչ այցը տեղեկություններ հավաքել գործարանի մասին։

Ահա «Armenia Wine» գինու գործարանի նշանը՝

Armenian wine

Վերջերս մայիսի 20-ին «Արմենիա Վայն» գինին այնցելեց նաև Լոնդոն: «Արմենիա Վայն»-ի ֆեյսբուքային էջում գրանցվեց այսպիսի պատում`

«Այսօր Լոնդոնում հազարավոր այցելուների առջև իր դռները բացեց գինիների և ալկոհոլային խմիչքների London Wine Fair 2019 միջազգային ցուցահանդեսը։

Հենց այս պահին հայկական տերրուարի յուրահատուկ համն ու հոտն արտահայտող անզուգական գինիներն, ի դեմս «Արմենիա Վայն» ընկերության, կրկին գրավում են այցելուների ուշադրությունը։

Լոնդոնն «Արմենիա Վայն» է խմում․․․🍷»

Реклама
Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ, Ստեղծագործում ենք

Ինչպես նշեցի Սուրբ Հարության տոնը, կամ 5-րդ օրը մեր Ստամբուլից եկած ընկերների հետ․․․

Это слайд-шоу требует JavaScript.

Այս տարի Սուրբ Հարության տոնը անցավ շատ հետաքրքիր և հիշվող, քանի որ ինձ հետ էին նաև Ստամբուլից եկած մեր հյուրերը։ Ինչպես ասում են, Զատկին հյուրերով լինելը երջանկություն և հաջողություն է բերում։ Այսպես օրը սկսեցինք Գառնի-Գեղարդից։ Արդեն երկրորդ օրն է, ինչ  միասին ճամփորդում ենք Հայաստանի տեսարժան վայրերով։ Նրանց համար շատ հետաքրքիր էր տեսնել Գատնի-Գեղարդը։ Դա պակաս հետաքրքիր չէր նաև մեզ համար։ Ընկեր Ստելան մեզ բավականին մանրամասնորեն պատմում էր Գառնու և Գեղարդի պատմությունները, իսկ մենք էլ փորձում էինք ավելի հասկանալի ձևով բացատրել նույնը երեխաներին, ինչպես նաև մեծաահսակներին։

Это слайд-шоу требует JavaScript.

Այսպիսի հետաքրքիր ժամանակ միասին անց կացնելուց հետո ոչ ոք չէր ուզում գնալ, քանի որ դա վերջին օրն էր, երբ մենք միմյանց տեսնելու էինք։ Քանի որ Սուրբ Հարության տոնն էր, որոշեցինք գալ մեր տուն, որպեսզի միասին նշենք Զատկի տոնը։ Եկանք տուն և սկսեցինք պատրաստվել Սուրբ Հարության տոնին։ Սկզբում պատրաստեցինք ձուկ, այնուհետև՝ փլավ, որից հետո էլ սկսեցինք ներկել ձվերը։ Երեխաներին ամենաշատը դուր եկավ ձու ներկելու գործընթացը, քանի որ այն ամենագեղեցիկ և ամենահետաքրքիրն էր։ Օրվա ընթացքում շատ էինք և՛ խաղում, և՛ խոսում, և՛ ծիծաղում․ փորձում էինք անընդհատ բարձր տրամադրությունը պահել։ Մեր ընկերները շատ բարձր տրամադրությամբ և շատ տպավորված մեկնեցին Ստամբուլ։ Միասին Սուրբ Հարության տոնը նշելը շատ լավ միտք էր, քանի որ դրա շնորհիվ մենք կարողացանք ավելի մտերմանալ, ավելի լավ միմյանց հետ ծանոթանալ։ Լեզուն դարձավ մի փոքրիկ խոչընդոտ, բայց մենք կարողացանք դա էլ հաղթահարել։ Բոլորին հասկանալի լինելու համար պետք էր խոսել երեք լեզուներով՝ հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն։ Ռուսերեն հասկանում էր Էլիզաբեթը, անգլերեն՝ Էզոն, իսկ հայերեն հասկանում էին տղաները՝ Էֆեն և Սամվելը։ Այսպես եռալեզու թարգմանում էինք միմյանց խոսքերը։ Այս մի քանի օրը մեզ համար դարձան անմոռանալի և հիշարժան։

Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ

Երրորդ օրը մեր Իստամբուլից եկած ընկերների հետ․․․

Это слайд-шоу требует JavaScript.

Այսօր Ստամբուլից եկած մեր ընկերների և պարոն Գարեգինի հետ շրջեցինք կրթահամալիրով։ Սկզբում եղանք Վիգեն Ավետիսի քանդակի դպրոցի բացմանը։ Մինչև բացումը կարողացանք մի փոքր ծանոթանալ մեր ընկերների հետ, իմանալ նրանց անունները, ընդհանուր տպավորությունները մեր կրթահամալիրի, քաղաքի մասին։ Նրանք ասացին, որ իրենց հիացրել է մեր դպրոցի միջավայրը, գործունեությունը, իսկ մեզ շատ զարմացրեց նրանց հայերեն խոսելը։ Առանձնապես չէր ստացվել մինչև այսօր իրենց հետ շփվել այդ պատճառով, մի փոքր անսովոր էր իրենց հետ խոսելը, հասկանալը։ Տղաները ավելի մեծ ցանկություն ունեին մեզ հետ շփվելու, խոսելու, քան աղջիկները, որը մեզ համար իսկապես զարմանալի էր։ Քանդակի դպրոցի բացումը սկսվեց շատ յուրօրինակ և գեղեցիկ։ Մի քանի դերասանուհիներ կանգնել էին մի դիրքում՝ նմանվելով քանդակի, իսկ քանդակագործը միաժամանակ քանդակում էր մեկ այլ քանդակ, ում ձեռքերը կավից էին։ Այս ամենը կարող է առաջին հայացքից աներևակայելի թվալ, բայց հենց այդ պահին այդ ամենը այնքան իրական էր թվում։ Մեր հյուր-ընկերենրը շատ հավանեցին այդ թատրոնը։ ԵՎ իսկապես լավ էր մտածված։ Այնուհետև մենք բոլորս բարձրացանք տանիք, որտեղ հիանում էին Արարատի տեսարանով։ Մինչև մեծահասակ հյուրերը իրար հետ զրուցում էին, Ես, Արթենին, Շուշանը և Մոնիկան կարողացանք ավելի մոտիկից ճանաչել երեխաներին։ Այդ երկար խոսկացությունից հետո կարողացանք նրանց հետ ընկերանալ։ Արդեն լեզուների տարբերությունը այդքան շատ չէր նկատվում։ Այնուհետև գնացինք Նոր դպրոց։ Բոլորը հիացած էին մեր դպրոցի բակով, նրա գեղեցկությամբ։Հատկապես այս եղանակին, երբ դրսում գարուն է, ծաղիկները ծաղկում են, և բակը դառնում է ավելի գեղեցիկ։ Որոշ ժամանակ մնացինք այնտեղ՝ շարունակելով խոսակցությունը։ Ընկեր Անահիտի ուղեկցությամբ պարոն Գարեգինը և նրա տիկինը շրջեցին դպրոցով։ Բարձրանալով գինեգործությանդպրոց՝ հանդիպեցինք ընկեր Արտակին, ով մեզ մեծ սիրով դիմավորեց։ Կարողացանք մեր ընկերներին ցույց տալ ,,Չաչանակների,, այգուն պատկանող արմատակալները, որը ինքներս էին պեղել։ Միասին շշալցրեցինք գինին և նվիրենց մեր ընկերներին։ Ինչպես կարելի է շշալցնել առանց երաժշտության։ Լցնելու հետ միասին նաև երգում էինք հայկական գինուն նվիրված երգեր։ Երաժշտությունը կարողացավ ավելի գեղեցկացնել այդ մտերմիկ և հաճելի գործընթացը։ Այսպես բարձր տրամադրությամբ ուղեկցեցինք մեր նոր ընկերներին դեպի Մայր դպրոց՝ խոստանալով կրկին հանդիպել հաջորդ օրը։

 

Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ

Խոր Վիրապ

maxresdefault

Վիրապը օձերով, թունավոր միջատներով լի մի խոր փոս էր, ուր գցում էին դատապարտյալին։ Տրդատ 3-րդ Մեծը քրիստոնյաների հալածանքի շրջանում Գրիգոր Լուսավորչին նետել է Արտաշատի արքունական բանտի գուբը, որտեղ Լուսավորիչն անցկացրել է մոտ 14 տարի։ Լուսավորիչը Խոր վիրապից դուրս գալուց հետո ստանալով արքայի աջակցությունը, քրիստոնեությունը դարձնում է իբրև պետական կրոն։

13-րդ դարից սկսած Խոր Վիրապը բացի կարևոր սրբատեղի լինելուց, դարձել է կրթության և գիտության համահայկական կենտրոն. 1255թ. Վարդան Արևելցին վանքում հիմնում է բարձրագույն դպրոց, որի նշանավոր սաներից են դառնում Եսայի Նչեցին, Հովհաննես Երզնկացին, Գևորգ Սկևռացին, Ներսես Մշեցին և այլն։

1669 թվականին սկսվել են վիրապից հողահանության աշխատանքները և դրա վրա 14-րդ դարում կառուցված մատուռի փոխարեն Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու կառուցումը։ Վիրապն ունի մոտ 4.5 մ տրամագիծ և 6.5 մ խորություն։ Այն արտաքուստ գոտևորված է կրաքարե սալերով, ունի արձանագրություններ, բարձրաքանդակներ։

Рубрика: Հետաքրքիր է իմանալ..., Ուսումնական ճամբորդություններ

Կոնդ թաղամասի մասին…

Կոնդը հին թաղամաս է Երևանի արևելյան բարձրադիր մասում։ Հին Երևանի թաղամասերից։ Գտնվում է ժամանակակից Կենտրոն վարչական շրջանի սահմաններում: Անվանումը տրվել է իր բարձր դիրքի պատճառով, քանի որ «կոնդ» հայերեն նշանակում է երկարաձիգկամ բոլորակ բլուր Պարսից տիրապետության ժամանակ այդ թաղի անունը փոխվել է և կոչվել «թափաբաշ», որը և Կոնդ բառի թարգմանությունն է: Պատմական Կոնդ թաղամասը երկար տարիներ եղել է մոռացության մատնված և հեռու է եղել քաղաքաշինական բարերար միջամտությունից։ Պատմական Կոնդ թաղամասը երկար տարիներ եղել է մոռացության մատնված և հեռու է եղել քաղաքաշինական բարերար միջամտությունից։ Կոնդի վերակառուցման վերաբերյալ երկու անգամ մրցույթ է հայտարարվել և միայն երկրորդի դեպքում ընդունվել Արշավիր Աղեկյանի նախագիծը, որը համապատասխանում էր Կարեն Դեմիրճյանի մտապատկերին։ Կոնդում ևս նախատեսվում էր հանգստի, տուրիզմի և զվարճանքի օջախ ստեղծել՝ պահպանելով ազգային կոլորիտը։ 

Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ

Հետաքրքիր դրվագներ եռօրյա ճամփորդությունից…

Դրվագ I…

dsc_4591

Առաջին օրն էր…: բավականին երկար ժամանակ է ինչ ճանապարհին էինք: Ընդհամենը 19 երեխա էինք, երկու ուսուցչուհի և երկու ուսուցիչ`ընկեր Անահիտը, ընկեր Իվետան, ընկեր Սմբատը և ընկեր Գեղամը: Արդեն շատ էինք սովածացել, ինչը տարօրինակ չէ և շատ բնորոշ է երեխաներին: Կանգնեցինք Շիրակի մարզում`Թալին քաղաքին մոտ եկեղեցում: Նկարի ետևում դուք կարող եք տեսնել այդ եկեղեցին: Մի փոքր նախաճաշելուց հետո մեր բոլորի դեմքին ժպիտ երևաց: Դե իհարկե չէինք կարող աչքաթող անել այդ չքնաղ եկեղեցին: Որոշեցինք մտնել: Հիանալի էր…: Շատ գեղեցիկ, շատ մեծ…: Այս նկարում մենք արդեն դուրս ենք գալիս այդ եկեղեցուցիչ և պատրաստվում ենք շարունակելու երկար ճամփորդությունը…:

Դրվագ II…

dsc_4608

Այս նկարում մենք Թալինի No1 դպրոցի դիմացն ենք: Իսկ այնտեղ մենք եղանք եկեղեցի մտնելուց հետո: Գնալու հիմնական միտքը ծանոթությունն էր և Թումանյանը…: Քանի որ մենք պատրաստվում ենք Թումանյանի 150 ամյակին հետաքրքիր էր իմանալ, թե ինչպես են այդ տոնին պատրաստվում Թալինում: Կոնկրետ այդ ժամանակ մենք եղանք երգի դասին, որտեղ երեխաները սովորում էինք կոմիտասյան երգեր: Միացանք նրանց և’ Թումանյան երգեցինք, և’ Կոմիտաս: Ծանոթացանք նրանց հետո: Հիանալի երեխաներ էին:

Դրվագ III…

dsc_4647

Այս նկարում դուք կարող եք հստակ տեսնել երեք տղաների, որոնք հետաքրքրական հայացքով նայում են իրանց շուրջը: Նրանք երեքն էլ մեր դպրոցի 5-4 դասարանի սովորողներն են, որոնք ծանոթանում են իրենց համար անծանոթ միջավայրին, քանի որ Թալինի No1 դպրոցը ընդհանրապես նման չէր մեր դպրոցին և այն միջավայրին, որին մենք սովոր ենք:

Դրվագ IV…

dsc_4762

Ահա այսպիսին էր Կապսի Ձոր Ռեզորթը, երբ մենք եկանք այնտեղ: Այն և գեղեցիկ վայրում էր, և’ հարմարավետ էր, և’ տաք: Խոսքեր չունեմ նկարագրելու այնտեղի միջավայրը: Դուք ուշադիր եղեք այնտեղի ձյան քանակին: Այսքան ձյուն վերջին անգամ ես տեսել էին 3 տարի առաջ: Շատ էի կարոտել այս ամենին, այդ սառը շնչառությանը: Այս ամենով հինալուց հետո սկսեցինք տեղավորվել…

Դրվագ V…

dsc_4779

Դե իհարկե, տեղավորվելը և այդ ընթացքում տիրող անկրկնելի լռությունը երկար չտևեց: Մենք մեր իրերը դրեցինք սենյակներում, հագանք տաք շորերը և դուրս եկանք սենյակներից: Առանց ավելորդ խոսքերի սկսվեց ձնեմարտը: Մենք չէինք նկատում, թե ում ենք խփում և ինչու: Ոչ ոք չէր մտածում հետևանքների մասին: Մի գուցե հիվանդանաինք, մրսեինք, դողաինք, ընկնեինք, սառեինք…: Այս մտքերը չկային մեր գլխում: Անընդհատ կրկնում էինք «Հաղթել, հաղթել, խփել և խփել..»: Մեզանից ոչ ոք այդքան երջանիկ մեզանից դեռ երբեք չէր եղել:

Դրվագ VI…

dsc_4866

Այստեղ դուք կարող եք տեսնել իմ երջանիկ դեմքը ձնեմարտի ժամանակ, իսկ ետևում բուռն ձնեմարտը…: Երկար չտեևեց փոքրիկ բլուր բարձանալը, քանի որ բոլորս էլ շատ ճարպիկ և լի էինք էներգիայով: Ինձ թվում է այս նկարը պետք չէ մանրամասնել, քնաի որ այնտեղ ամեն ինչ ինքներդ էլ կարող եք տեսնել:

Դրվագ VII…

dsc_4854

Այստեղ արդեն մի փոքր ավելի հոգնած էինք և ավելի քիչ էներգիա ունեինք, քան 5 րոպե առաջ: 5 րոպեում այնքան բան տեղի ունեցավ, որ նույնիսկ դժվար է հիշել: Ոչ ոք չէր կարողանում իր տեղից շարժվել, բայց միայն այն ցանկությունը, որ պետք է հաղթել օգնում էր մեզ ոտքի կանգնել և շարունակել ձնեմառտը:

Դրվագ VIII…

51882948_2070441546375798_4790608845535707136_o

Երկրորդ օրն էր…: Գիշերը այնքան անհամբեր էինք, որ չէնք կարողացել քնել, բայց այս հրաշալի արևը մեզ արթնացրեց իր մեղմ և տաք շողերով: Բնության հրաշքը…: Ով կարող էր պատկերացենլ, որ այս ձյունալի տարածքում կարող է այսպիսզի գեղեցիկ և մեմղ արև լինել…:

Դրվագ IX…

52255785_2065567700196516_916237517760495616_n

Ձնեմարտը շարունակելի է… Արդեն պատրաստ ենք շարունակությանը:

Դրվագ X…

52426863_2070441113042508_8204583073866579968_o

Սկսեմ ամեն ինչ սկզբից…: Երկրորդ օրը ինչպես ասացի առթնացանք արև մեղմ և գեղեցիկ շողերից: Բոլորիս տրամադրությունը հիանալի էր: Նախաճաշեցինք և անցանք գործի…: որոշեցինք, որ սկզբի համար դահուկ ենք քշելու: Հագանք դահուկը և բարզրացանք սարը: Սարը բավականին բարձր էր, բայց միաժամանակ ճերմակ, ճերմակ: Հասանք գագաթին: Որոշեցինք առանց երկարացնելու իջնել այնտեղից: Արդյունը տեսնում եք… Ոչ բոլորիս մոտ էր հաջողվում առաջին անգամից հիանալի և առանց խնդիրների իջնել: Երկրորդ անգամ իջնելուց ոչ ոք չընկավ, բայց առաջինը…: Ինձ թվում է չարժե շարունակել: չնայելով այդ ամենին, մեր տրամադրությունը այնքան բարձր էր, որ չեմ կարողանում այն նկարագրել բառերով: Պետք է այնտեղ լինեիք…

Դրվագ XI…

51858181_2070441726375780_293292166908739584_o

Դե դահուկից հետո ճիշտը կամուրջն էր…: Այնքան անհամբեր էինք այդ կամուրջը առաջին անգամ տեսնելուց հետո: Մեկ օր այնքան դժվարությամբ էինք դիմացել, մինչև եկավ այն պահը, երբ մենք կամուրջի վրա էինք: Մանրամասնությունները կարող եք նկատել նկարում:

Դրվագ XII…

51579178_2065700470183239_343297032322023424_n

Ինձ թվում է ամե ինչ պարզ է: Ձյունը մեզ հիացրել էր և անհնար էր, այսպիսի նկար չանելը: Նկարում ենք ես, Շուշանը ընկեր Անահիտը և ճերմակ-ճերմակ ձյունը…:

Դրվագ XIII…

dsc_5314

Երրորդ օրը սկսեցինք պատրաստվելով, քանի որ ցավոք սրտի պետք է գնաինք, չնայած նրան, որ ոչ ոք չէր ցանկանում: Դե իհարեկ, մինչև գնալը չմտնենք Գյումրի, այնտեղի եկեղեցիներից մեկը… Եվ վերջնուվերջը պետք նկարվեինք այս առձանի հետ:

Դրվագ XIV…

dsc_5383

Այս պահին դուք տեսնում եք Սր. Երերուկ տաճարը, որից ընդհամենը 5կմ հեռավորության վրա գտվում է Անի քաղաքը, իսկ 10կմ հեռավորության վրա Թուրքիայի սահմանը, որոնց միջև հոսում է Ախուրյան գետը: Այսպիսզի որակի և գեղեցկության նկարներ ես տեսել էի համացանցում և չէի հավատում, որ այդ նկարները իրականություն են, բայց հավատացնում եմ ձեզ, որ այս ամենը իրականություն է: Այսպես է Սր. Երերուկ տաճարը, որը արժանի է ուշադրության, քանի որ հիանալի գեղեցկության տեր է:

Դրվագ XI-ին…

dsc_5459

Այս նկարը իմ հետաքրքիր դրվագների ավարտն է: Այս նկարում դուք տեսնում եք մեր բոլորի երջանիկ դեմքերը, որոնք ինձ թվում է շատ հազվադեպ է լինում մարդու կյանքում: խոսքեր չունեմ…: Չգիտեմ, թե ինչ կարելի է ասել և արդյոք կկրկնվի այս ամենը կրկին…: Միևնույնն է ես հոսով եմ, որ կկրկնվի…:

dsc_5494 Շնորհակալ եմ հիանալի և ուսումանկան ժամանցի համար…:

Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ

Պատմական նշանակութուն ունեցող շենքերի պահպանություն. «Նոր Երևանի հին մառաններ»

dav

«Պատմական նշանակութուն ունեցող շենքերիպահպանություն. «Նոր Երևանի հինմառաններ» «. Ահա հենց այս նախագծի շրջանակներում Ես, Մանեն, Մերին, ընկեր Ստելան և Ընկեր Տաթևը եղանք նոր Երևանի հին մառաններից մեկում: մառանի տերը պատմեց մեզ այդ մառանի մասին: Առաջին հայացքից այն ջախջախված սենյակներ էր, բայց լսելով պատմությունը մենք պատկերացրեցինք, թե ինչ էր այն մոտավորապես 100 տարի առաջ:

Այս տեսանյութում կարող եք դիտել մառանը ամբողջությամբ: Մառանի սեփականատերը մեզ պատմեց նաև իրենց բակի պատմությունը: Այն ոչ պակաս հետաքրքիր էր և հենց այդ պատճառով խորհուրդ կտամ դիտել այս տեսանյութը բակի մասին:

Այս մառանից դուրս գալով, մենք իմացանք, որ մոտակա ռեստորանի`Տոլմամայի ներքին հարկը շատ շուտ եղել է մառան, բայց դեռ ոչ մի ապացույց չունենք: Այսպիսով զուտ ուսումնասիրության համար մենք այցելեցինք այդ ռեստորանը և հարցրեցինք տնօրենից դրա մասին: Տնօրենը խոստացավ սեփականատիրոջից հարցնել դրա մասին և զանգահարել հետագա հանդիպման համար: Ցավոք սրտի դեռ ոչ ոք չի զանգահարել մեզ:

Այս նախագիծը կլինի շարունակական, քանի որ նոր Երևանում դեռ կհայտնաբերվեն շատ հին մառաններ: Այսպիսով համարում ենք այս նախագիծը բացված, բացյ ոչ ավարտված…: Շատ հետաքրքիր էր կրկին լինել Երևանի հին փողոցներում, որտեղ ամեն ինչ մնացել է այնպես ինչպես 50 կամ 100 տարի առաջ:

dav

Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ

Ուսումնական Շիրակ. 8-1Օ.O2.2O19

amasia

Եռօրյա մարզական-հայրենագիտական ճամբար Շիրակի մարզ՝ Կապսի ձորում:

Քարտեզագրող՝ Մարի Աղայան

Պատասխանատուներ՝ Իվետա Ջանազյան, Անահիտ Գևորգյան:

Մասնակիցներ — Արևելյան դպրոցի 4-5-րդ դասարանցիներ, Միջին դպրոց

Ժամանակը — 8-10.02.2019

Նպատակ— Սովորող-սովորեցնող, մարզական-հայրենագիտական-լրատվական

Читать далее «Ուսումնական Շիրակ. 8-1Օ.O2.2O19»

Рубрика: Ուսումնական ճամբորդություններ

Շիրակի մարզ. տեղեկություն

450px-Shirak-vector.svg

Շիրակի մարզ. մարզ Հայաստանի հանրապետությունում: Վարչական կենտրոնը Գյումրի քաղաքն է: Պետական սահմանով արևմուտքից սահմանակից է Թուրքիային, հյուսիսից՝ Վրաստանին, արևելքից սահմանակից է՝ Հայաստանի Լոռու մարզին և հարավից՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզին։

Օգտակար հանածոններ`

Մարզում լայն տարածում  ունեն  տուֆը,  պեմզան,  բազալտը,  անդեզիտը, կրաքարը,  պեռլիտը,  հրաբխային խարամն ու մոխիրը, զանազան կավերը և շատ ուրիշ շինանյութեր: Շինանյութերի մեջ առաջնակարգ նշանակություն ունի տուֆը, որի պաշարներով հանրապետության մարզերի մեջ գրավում է առաջին տեղը: Շիրակի մարզում առավել հայտնի են Արթիկի, Անիպեմզայի, Պեմզաշենի և Գյումրիի տուֆի հանքավայրերը:

Կլիմա

Կլիման ցուրտ լեռնային է, լավ արտահայտված վերընթաց գոտիականությամբ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը հյուսիսում -12 °C է, հարավում՝ -6 °C, հուլիսինը համապատասխանաբար՝ 12 °C և 20 °C (առավելագույնը՝ 36 °C)։ Աշոցքի սարահարթում է Հայաստանի Հանրապետության ամենացուրտ վայրը՝ Պաղակն է (նվազագույն ջերմաստիճանը՝ -42 °C)։ Ձմռանը կլիմայի ձևավորման վրա որոշակի է Կարսի անտիցիկլոնի ազդեցությունը։ Տարվա ցուրտ ժամանակաշրջանին բնորոշ են կայուն ձնածածկույթը, ձնաբքերն ու մառախուղը, ամռանը՝ ամպրոպները։ Տարեկան տեղումները 450-900 մմ են։ Տարվա ընթացքում ամպամած օրերի առավել մեծ քանակ նկատվում է դեկտեմբեր և հունվար ամիսներին:

Գետեր

Տարածքում կազմավորվում և սկիզբ է առնում Ախուրյան գետը՝ Կարախան, Գյումրի, Կարկաչուն, Աշոցքվտակներով։ Արագածի լանջերի բազմաթիվ աղբյուրներից սկզբնավորվում և Ախուրյանի վտակներին են միախառնվում Մանթաշ, Գեղաձոր և այլ գետակներ։ Ախուրյան գետը համարվում է Շիրակի մարզի ջրային հիմնական զարկերակը: Գետի ընդհանուր երկարությունը 186 կմ է, որից Շիրակի մարզում` մոտ 105 կմ։ Ախուրյան գետը համարվում է Արաքսի ձախակողմյան վտակը, այն սկիզբ է առնում Արփի լճից, մոտ 70 կմ երկարությամբ, գետն ամբողջովին հոսում է մարզի տարածքով, որից հետո միջին և ստորին հոսանքներում սահմանային գետ է Թուրքիայի և Հայաստանի միջև։ Մարմարաշեն գյուղի մոտ ընդունում է Կարս գետը։ Այն ունի 139 կմ երկարություն։ Ախուրյանի համակարգը կազմված է 227 գետակներից։ Ախուրյանն ունի խառը սնուցում։ Սկիզբ առնելով Արփի լճի ջրամբարից` գետն իր հոսանքի ճանապարհին սնվում է նաև ձնհալքի, անձրևների և ստորերկրյա ջրերով։ Գետի ձախակողմյան վտակներից է համարվում Կարկաչունը։

Կենդանական աշխարհ

Աշխարհագրական դիրքի առումով Շիրակի մարզն ընկած է Կովկասյան և Փոքրասիական կենդանաաշխարհագրական մարզերի միջև: Կենդանական աշխարհի բազմազանությունն կապված է բուսականության բազմազանությամբ: Որոշ կենդանիներ, իրենց շարժունականության շնորհիվ, հանդիպում են գրեթե բոլոր գոտիներում: Դրանցից են նապաստակը, գայլը, աղվեսը, դաշտամուկը, աքիսը և այլն: Կենդանիների որոշ տեսակներ էլ փոփոխվում են ըստ վերընթաց գոտիների:

Շատակեր Շարայի մասին`

Շարան ըստ Մովսես Խորենացու Արամայիսի որդին, Արամանյակի թոռը, Հայկ Աղեղնավորի ծոռը, Երաստի և Ամասիայի եղբայրը։ Հայրը շատակեր Շարային տվել է Արագած լեռան հյուսիսում գտնվող արգավանդ դաշտավայրը և նա իր ողջ ընտանիքով բնակվել է այնտեղ։ Գավառը հետագայում կոչվել է Շիրակ: Այդ օրվանից հայ բանահյուսության մեջ Շարայի շատակերության մասին պահպանվել է հետևյալ առածը.

<<Թէ քո Շարայի որկոր է` մեր Շիրակայ ամբարքն չենք (Եթե դու Շարայի փորն ունես, ապա մենք Շիրակի ամբարները չունենք)։>>

Ղեկավար անձինք

Շիրակի մարզի մարզպետներն եղել.

  • Արարատ Գոմցյան 1996–1999
  • Ֆելիքս Փիրումյան 1999–2003
  • Ռոմիկ Մանուկյան 2003–2007
  • Լիդա Նանյան 2007–2010
  • Աշոտ Գիզիրյան 2010–2013
  • Ֆելիքս Ցոլակյան 2013 -2016
  • Հովսեփ Սիմոնյան 2016 -2018
  • Կարեն Սարուխանյան-2018