Домашняя робота

  1. Когда я жил в Москве, я часто писала письма домой. Я написал письмо и пошёл гулять.(писать – написать)
    2. Мой брат 2 года изучает русский язык. Он уже хорошо изучил русский язык и может говорить по-русски. (изучать – изучить)
    3. Мы всегда встаем рано. Сегодня я встал поздно. (вставать – встать)
    4. Мы много раз повторяли тему «Глагол». Недавно я ещё раз повторил её. (повторять – повторить)
    5. Мой друг часто рассказывает, как он жил и учился в Санкт-Петербурге. Вчера он рассказал, как он жил в Киеве. (рассказывать – рассказать)
    6. Он спрашивал, где я живу. Он каждый день спрашивает, когда Давид вернётся. (спрашивать – спросить).
    7. Он часто покупает конверты на почте. Где вы купили учебник «Русский язык»? (покупать –купить)

Խորհրդավոր ծերունին: Հովհ. Թումանյան

  1.  Կարդացեք Հովհ. Թումանյանի «Խորհրդավոր ծերունին» պատմվածքը։
  2. Ո՞վ էր խորհրդավոր ծերունին: Ոշադրություն դարձրեք հետևյալ հատվածներին.
  • — Դու ո՞րտեղից գիտես ինձ, ծերունի։
    — Քո ծնված օրից։
  • Քո բոլոր պապերն ինձ հետ են անցել, ու ամեն մեկը մի տեղ մնացել…
  • — Ո՜ւհ, ինչքան մեծ ես դու։
    — Մե՜ծ, աչքդ ինչ տեսնի՝ նրա սկիզբն եմ ես, միտքդ ուր հասնի՝ նրանից առաջ եմ ես, ո՛ր քարը վերցնես՝ տակին եմ եղել, ինչ մեռել գտնես՝ այն ես եմ թաղել։
    — Եվ դեռ ադպես արա՞գ ես գնում, ես չեմ կարողանում քեզ հասնել։

Ըստ իս խորհրդավոր ծերունին Արարիչն էր`Աստվածն էր: Նա է տեսնում մեր ամենքիս ծնվելը, այնուհետև ուղեկցում և թողնում մի տեղ, որից հետո տեսնում է մեկ ուրիշի ծնվելը և հենց այդպես շարունակ:

*********

— Այդ դո՞ւ ես,— ասաց նա և գլուխս թեթև շոյելով՝ շարունակեց իր ճամփան՝ առանց կանգնելու։

— Դու ո՞րտեղից գիտես ինձ, ծերունի։

— Քո ծնված օրից։

— Ուրեմն դու ճանաչո՞ւմ ես ինձ։

— Ես քո հորն էլ էի ճանաչում փոքրուց։

— Վա՜հ, մի՞թե…

― Ես քո պապին էլ եմ տեսել, ա՜խ, ինչ չարաճճի էր երեխա ժամանակ։

— Դու իմ պապին տեսել ես երեխա ժամանա՞կ։

— Է՜հ, բայց քո պապի պապը ավելի կայտառ երեխա էր։

— Դու իմ պապի պապին էլ ես տեսե՞լ։

— Հա՛, հա՛, հա՛, հա՛․ զարմանում ես դու. դեռ նրանց պապերի պապերին էլ…

— Դե որ այդպես է, պատմի՛ր, խնդրում եմ, պատմիր, ծերունի, ի՞նչ տեսակ մարդիկ էին նրանք, ի՞նչ գիտես նրանցից։

— Ինչ տեսակ մարդի՞կ…

Նրանք էլ քեզ նման մարդիկ էին։ Այդպես՝ քեզ նման երազներ էին երազում, մեծ-մեծ հույսեր էին փայփայում… Գալիս էին ոգևորված իրանց հույսերով ու ցնորքներով և մեկ-մեկ կորցնում ճանապարհին։ Ոմանք շուտ էին վհատում ու բեկվում, ոմանք ավելի հանդուգն ու համառ գալիս էին, մինչև մի տեղ ընկնում էին ուժասպառ ու… Օ՜, շատ եմ ծիծաղել նրանց վրա։

— Վա՜յ, խե՜ղճ պապեր։

— Բայց ես ականատես եմ եղել և նրանց սիրային տարփանքներին, ես տեսել եմ նրանց կայտառ զավակների խաղերն ու լսել եմ նրանց առաջին թոթովանքները, մասնակցել եմ նրանց խրախճանքներին, ձայնակցել եմ նրանց հաղթանակի աղաղակներին, ես պսակել եմ նրանց առաքինություններն ու մեծագործությունները…

— Ո՜վ բարի ծերունի։

— Հա՛, նրանք ինձ հետ էին։ Մի քիչ տեղ եկան. մեկը մի անգամ մտավ գերեզման, մյուսը նրանից մի փոքր հեռու իրան ալևոր գլուխը դրեց, որը դեռ մատաղ, որը ծերունի, որը սրահար, որը ցավագար… Քո բոլոր պապերն ինձ հետ են անցել, ու ամեն մեկը մի տեղ մնացել։

— Ո՜ւհ, ինչքան մեծ ես դու։

— Մե՜ծ, աչքդ ինչ տեսնի՝ նրա սկիզբն եմ ես, միտքդ ուր հասնի՝ նրանից առաջ եմ ես, ո՛ր քարը վերցնես՝ տակին եմ եղել, ինչ մեռել գտնես՝ այն ես եմ թաղել։

— Եվ դեռ ադպես արա՞գ ես գնում, ես չեմ կարողանում քեզ հասնել։

— Հա՛, հա՛, հա՛, հա՛, հոգնեցի՞ր… տեսնում եմ՝ արդեն քեզ էլ եմ թողնում։ Օ՜, դու վաղ ես ծերացել… Ե՜կ, ե՜կ…

— Սպասի՛, ծերունի, իմ ուժը, իմ եռանդը դու տարար, ես հոգնեցի, էլ չեմ կարողանում գալ։

— Ե՜կ, ե՜կ…

04.10.2019

1․ Քննարկել Վանո Սիրադեղյանի ,,Բուքը, երգը, երեխան,, պատմվածքը։

Պատմվածքը, չնայած նրան, որ ընթերցողին տալիս էր բացասական տրամադրություն` այսինքն տխրեցնում էր, առաջացնում էր խղճի զգացողույթուն, հետաքրքիր էր նկարագրված: Ես այդքանել չեմ սիրում այս ոճի պատմվածքները, ինձ ավելի հետաքրքրում են ֆանտաստիկայի ժանռի ստեղծագործությունները:

Երեխան արդեն հասնում էր դպրոցին։ Վազքից արդեն անցել էր քելքի։ Վախենում էր գլուխը վեր առնի՝ դպրոցը տեսնի սպասվածից հեռու։ Նաև թիփին աչքերին էր խփում, և երեխան գնում էր՝ փալաս կեպին աչքերին քաշած։

Դպրոցին, փաստորեն, հասել էր, մնում էր հասնի շեմին։ Չորս պատերի ապահովության հեռանկարից արդեն տաքանում էր։ Կամ լավ թմրել էր։ Այդպես գլուխը կախ գնալու դեմ էր առնելու դռանը և իրեն հաճելի անակնկալ էր մատուցելու։

Երեխան այնքան էր ինքն իրեն ապավինել, այնքան էր մտել ինքն իր մեջ, որ մրմռացող ոտքերը այլևս իրենը չէին։ Նա արդեն ոտքերին օգնել չէր կարող և ճիշտը դրանց գոյությունը ուրանալն էր։ Եթե ոտքերը իրենը չեն, ուրեմն ցավն էլ իրենը չի, խորամանկում էր երեխան։

Ձեռքից եկածը արել էր. գուլպայի ծակ թաթը ձգել, ոտքի տակ էր դրել, ոտքին մեծ, պոռթած կոշիկների ներսը դարման ու քուրջ էր խցկել, ձեռքն ընկածով կապոտել էր, բայց կարծես բան արած չլիներ։ Սառած, անզգալի, պրոտեզի վրա քաշած կոշիկի նման, ուրիշի ոտքին եղածի նման անհաղորդակից կային ու տարօրինակ էլ էր, որ հետը գալիս էին։ Այսինքն, առաջն ընկած գնում էին։

Երեխան հասավ դռանը ու դուռը չբացած՝ ներսում էր… Դուռը դեմ ընկավ, ու երեխան ցրտից ոտքից գլուխ դաղվեց։ Ուրեմն, դեռ ներսում չէր։

— Հարութ քեռի,— կանչեց,— սառա, Հարութ քեռի։

Երեխային թվաց հեռվի՜ց, դանդաղ, միջանցքով գալիս են։ Գալիս—չեն հասնում։ Դռան դեմ անակնկալի եկած երեխան անպաշտպան էր։ Այդքան չզգալու տված ցուրտը, այդքան իրենից վանած, արհամարհած ու չարացած ցուրտը մեկեն, վրիժառու խփել էր երեխային։ Կամքը հաշվարկված էր որոշակի տարածության, որոշակի ժամանակի համար և հիմա իր գործը արել՝ վերացել էր։ Սառնամանիքի դեմ նոր խաղ սկսել չէր լինի, և կամազուրկ մարմինը ցրտի բերանը տված՝ երեխան տղամարդավարի մղկտում էր։ Ու ամեն պահ ներսում հայտնվելու հույս ուներ։

Դռան փեղկը հույսով ետ գնաց ու դխկոցով դեմ առավ նիգին։

— Էսքան շուտ ո՞ւր ես եկել, այ լակոտ։

Հանգը այնպես չէր, թե՝ այ որդի, բա դու մեղք չե՞ս, բա դու քուն ու դադար չունե՞ս… Ձայնը քնահարամ եղած հարբածի չարություն ուներ, բայց երեխան չարությունը բիձու փնթփնթոց հասկացավ։
Լավ մարդուն նեղություն տալու համար երեխան մեղավորություն զգաց և արդեն որպես ներս մտած՝ բացատրեց, արդարացավ.

— Հարութ քեռի,— ասաց,— վազելով եմ եկել՝ շուտ հասա։

— Իմ գործը չի, Ավագը կարգադրել է չթողնեմ։

Երեխան կարծեց լավ չարդարացավ։

— Ավագը չի իմանա, Հարութ քեռի, կմտնեմ նստարանի տակ։

— Գնա ձեր թախտի տակ մտի,— ասաց։

Երեխան կարծեց հոգու հետ խաղ են անում։ Կարծեց հետագա վայելքն են ձգելով քաղցրացնում։

— Ավագը իմ մոր քեռու տղեն է, Հարութ քեռի, բաց արա։

— Գնա, գնա,— ասաց,— մի անգամ էլ ետ վազի արի՝ ժամը կգա։

Երեխան առաջին պահ չհավատաց, բայց հեռացող ոտնաձայնը իրոք հեռանում էր։ Երեխայի խելքը մտավ, որ, ուրեմն, ճիշտը տուն գնալ—դառնալն է։ Եթե դուռը չեն բացում, ուրեմն ճիշտը դա է, ու իր լավն են ուզում։ Բայց բուքը, մութը, բքից սսկված, տեղները չմատնող շները… Երեխան դպրոցի մատույցներում ձեռքի փայտը վախի հետ շպրտել էր՝ ո՞նց գտներ։ Հետո, ախր, ո՞նց կարող էր տուն գնալ—դառնալը ավելի հարմար լինել։ Իսկ եթե հարմար չէ, դուռն ինչո՞ւ չբացեցին… Երեխայի միտքն էլ էր սառչում։ Իսկ ոտքերը ինքնաբերաբար դոփդոփում էին։ Երեխան արդեն պարում էր։ Բայց ուսը գցած շորի պայուսակը լնգլնգում էր և գրպանիկի թանաքամանը կարող էր շուռ գալ։ Երեխան ձախ ձեռքը հանեց թևատակից, շորի վրայից բռնեց թանաքամանը, բութ, սառչող մատով խցեց բերանը։ Հիմա կարող էր ապահով թռչկոտել։

Ձախ ձեռքն էլ ոտքերի հետ սառչում էր։ Ականջներին երեխան կամքի գերագույն լարումով ձեռք չէր տալիս. տրորեր՝ մղկտոցը սաստկանալու էր։ Միտքը ցրտից, ցավից շեղել էր պետք։ Մի բան անել պետք էր։ Հիշեց, որ գրպանում հացի կտոր կա, աջ ձեռքն էլ թևատակից հանեց, կոխեց գրպանը՝ լիքը ձյուն էր, ձյան տակ հացը քարացել էր։ Եվ երեխան սկսեց երգել.

Այսքան ուրախ կյանքը մեր ընկեր էսինչն է տվել,
Այսքան ուրախ կյանքը մեր ընկեր էսինչն է տվել…

— Սովից ցնդել ե՞ս, այ լակոտ։

Երեխան քարացավ։ Ամոթից մի երկվայրկյան նույնիսկ տաքացավ։ Իր երգելը երգեցողության դասատուն անգամ լսած չկար, իսկ սա Ավագն էր։ Երեխան կուչ եկավ ու սպասում էր, որ վզակոթին տան։ Միաժամանակ սպասում էր դուռը բացվելուն։ Լարումից երեխան մի քիչ էլ տաքացավ։

  • Փաստերով ցույց տվեք, որ երեխան սոցիալապես անապահով խավից էր։
    Ձեռքից եկածը արել էր. գուլպայի ծակ թաթը ձգել, ոտքի տակ էր դրել, ոտքին մեծ, պոռթած կոշիկների ներսը դարման ու քուրջ էր խցկել, ձեռքն ընկածով կապոտել էր, բայց կարծես բան արած չլիներ։ Սառած, անզգալի, պրոտեզի վրա քաշած կոշիկի նման, ուրիշի ոտքին եղածի նման անհաղորդակից կային ու տարօրինակ էլ էր, որ հետը գալիս էին։ Այսինքն, առաջն ընկած գնում էին։
  • Ներկայացրու երեխայի ապրումներն ըստ պատմվածքից դուրս գրած հատվածների։
    Երեխան մրսում էր, դողում էր ցրից: Այն միակ բանը, որի մասին նա այդ պահին երազում էր դա այն էր, որ դուռը բացեն և նա զգա ադ վայրկյանական տաքությունը, որից նա կարող է վերջապես ազատվել այդ ցավից: 

2․ Ընտրիր առակներ, կարդա և մեկնաբանիր։

Օվկիանոսն ու ձուկը

Լինում է չի լինում մի ձուկ, սովորական ձուկ: Մի անգամ նա լսելով օվկիանոսի մասին ոգևորող պատմություններ՝ որոշեց, որ ինչ էլ որ լինի, պետք է հայտնվի այնտեղ:
Ձուկը գնաց տարբեր իմաստունների մոտ: Նրանց մեծ մասը ասելու ոչինչ չուներ, բայց նրանք ամեն մի հիմարություն ասում էին, որպեսզի հիմարների աչքին մեծ ուսուցիչներ երևան: Այդ ձկներից մեկն ասաց, որ Օվկիանոսին հասնելու համար պետք է անթերի լողալու ութչափյա տարբեր դիրքեր փորձել:  Մեկ ուրիշը ասաց, որ օվկիանոսի ճանապարհը զարգացած ձկների աշխարհի ուսումնասիրությունն է:
Երրորդը ասաց.
-Միակ հնարավորությունը ամբողջ ընթացքում <<ռամ-ռամ-ռամ>> կրկնելն է, միայն այդ դեպքում ճանապարհը կբացվի:
Տարբեր պատասխաններից հոգնելով, ձուկը լողաց ջրիմուռների մեջ հանգստանալու: Այնտեղ նա հանդիպեց մի ծեր և ոչ մի բանով աչքի չընկնող ձկան:  Նա ասաց ձուկ-որոնողին..
— Հիմարիկ, օվկիանոսը, որը փնտրում ես, քո շուրջն է: Դու նույնպես օվկիանոսի մի մաս ես, չնայած նրան, որ չես նկատում դա: Այն քո ներսում և դրսում է, և դու նրա սիրելի մասն ես:

Ռուսերենից թարգմանեց Շուշան Փաշինյանը:

Այս առակը նրա մասին էր, որ պետք չէ աշխարհը գտնել, որոնել, փորձել դառնալ նրա մասնիկ, այլ դրա փոխարեն գիտակցել, որ հենց այս պահին էլ դու կազմում ես նրա մի մասնիկը, դու արդեն ապրում ես այնտեղ և անիմաստ որոնումներ կազմակերպելու փոխարեն, ավելի լավ է գնահատես այն ինչ ունես այսօր: